Acnelittekens zijn niet allemaal hetzelfde. Het verschil tussen een dieper putje, een golvende indeuking of een verdikt litteken bepaalt vaak hoe zichtbaar het litteken is en welke aanpak het beste past.
Op deze pagina lees je welke soorten acnelittekens er zijn, hoe je ze kunt herkennen en waarom een goede beoordeling belangrijk is. Zo krijg je sneller duidelijkheid over wat je ziet in je huid en wat een realistische volgende stap is.
Niet alles na acne is meteen een litteken
Na acne kunnen verschillende restverschijnselen zichtbaar blijven. Dat zijn niet altijd echte littekens. Vooral rode vlekken en donkere verkleuringen worden hier vaak mee verward.
- Rode vlekken ontstaan vaak na een ontsteking en trekken meestal geleidelijk weg.
- Donkere vlekken zijn pigmentverschuivingen na acne en komen vaker voor bij huiden die sneller pigment aanmaken.
- Echte acnelittekens ontstaan wanneer de huidstructuur verandert, bijvoorbeeld door verlies of juist ophoping van weefsel.
Dat onderscheid is belangrijk, omdat verkleuring en structuurverandering niet op dezelfde manier beoordeeld of behandeld worden.
Wat zijn de belangrijkste soorten acnelittekens?
Acnelittekens worden meestal verdeeld in twee hoofdgroepen: littekens met weefselverlies en littekens met weefseltoename. Binnen die groepen zie je een paar veelvoorkomende vormen.
Atrofische acnelittekens
Atrofische littekens zijn verzonken littekens. Ze ontstaan wanneer tijdens het herstel te weinig nieuw steunweefsel wordt aangemaakt. Dit is de meest voorkomende groep bij acne in het gezicht.
Deze littekens kunnen klein en diep zijn, maar ook breder en zachter van vorm. De huid lijkt als het ware naar binnen te trekken.
Icepick littekens
Dit zijn smalle, diepe putjes met een steile opening. Ze lijken alsof er een klein gaatje in de huid is geprikt. Icepick littekens vallen vaak extra op doordat ze diep zijn in verhouding tot hun breedte.
Boxcar littekens
Boxcar littekens zijn breder dan icepick littekens en hebben duidelijkere randen. Ze ogen vaak als ronde of hoekige indeukingen in de huid. De diepte kan verschillen van oppervlakkig tot duidelijk zichtbaar.
Rolling scars
Rolling scars geven de huid een golvend of onregelmatig reliëf. In plaats van losse putjes zie je meer vloeiende inzakkingen. Dit type valt vaak op bij bepaald licht of wanneer je de huid van opzij bekijkt.
Wil je begrijpen waarom microneedling juist bij dit soort verzonken littekens vaak effectief is? Lees dan: wat is microneedling en hoe werkt het?
Hypertrofische acnelittekens
Hypertrofische littekens zijn juist verdikt en verheven. Hierbij maakt de huid tijdens het herstel te veel littekenweefsel aan. Ze blijven binnen het gebied van de oorspronkelijke ontsteking en komen relatief vaker voor op borst, schouders, kaaklijn of rug.
Ze kunnen rood of stevig aanvoelen en soms gevoelig of jeukerig zijn.
Keloid littekens
Keloid littekens lijken op hypertrofische littekens, maar groeien verder dan het oorspronkelijke beschadigde gebied. Ze zijn vaak duidelijk verheven en kunnen langer actief blijven. Niet iedere huid is hier even gevoelig voor.
Dit verschil is belangrijk, omdat een verdikt litteken niet altijd hetzelfde gedrag laat zien als een verzonken acnelitteken.
Welke aanpak past bij acne littekens?
Bij Vital Acne Instituut worden acne littekens behandeld met een littekenbehandeling op maat. Daarbij wordt gekeken naar onder andere roodheid, pigment en de diepte van het litteken.
Behandelingen die hiervoor bevestigd zijn, zijn onder meer:
- Dermapen needling
- diverse soorten peelings
Niet ieder acnelitteken reageert hetzelfde en niet elk litteken verdwijnt volledig. Wel kan een gerichte aanpak, zoals microneedling bij acne littekens, helpen om de huidstructuur rustiger, egaler en minder opvallend te maken. Een realistische beoordeling vooraf is daarbij belangrijk.
Ga je voor microneedling, bekijk dan de microneedling: voor- en nazorg voor praktische tips rondom herstel.
Wanneer is het slim om je littekens te laten beoordelen?
Een beoordeling is vooral zinvol als je merkt dat plekjes of putjes niet meer vervagen, als de huidstructuur onrustig blijft of als je twijfelt of je te maken hebt met littekens, pigment of roodheid na acne. Hoe eerder je duidelijk hebt wat er speelt, hoe beter je kunt kiezen voor een passende vervolgstap.
Heb je nog actieve acne naast littekens, dan is het vaak verstandig om beide samen te laten bekijken. Nieuwe ontstekingen kunnen namelijk ook weer nieuwe littekens veroorzaken. Wie eerst beter wil begrijpen hoe acne ontstaat, krijgt daarmee ook meer inzicht in het risico op nieuwe littekenvorming.
FAQ
Wat zijn de drie soorten acnelittekens?
De drie hoofdgroepen zijn atrofische littekens, hypertrofische littekens en keloid littekens. Atrofische littekens zijn verzonken, hypertrofische littekens zijn verdikt maar blijven binnen het oorspronkelijke gebied, en keloid littekens groeien buiten dat gebied door.
Kunnen acnelittekens vanzelf verdwijnen?
Verkleuringen na acne kunnen na verloop van tijd lichter worden, maar echte structuurveranderingen in de huid verdwijnen meestal niet volledig vanzelf. Wel kunnen littekens in de loop van de tijd minder opvallen. Voor wie wil weten wat je eraan kunt doen, is Littekens verminderen: alles wat je moet weten een logische volgende stap.
Hoe weet ik of ik een acnelitteken of pigmentvlek heb?
Een pigmentvlek verandert vooral de kleur van de huid, terwijl een acnelitteken de structuur verandert. Voelt of oogt de huid vlak maar verkleurd, dan gaat het vaker om een vlek. Zie of voel je een putje, indeuking of verdikking, dan past dat meer bij een litteken.
Wat kun je doen om nieuwe acnelittekens te helpen voorkomen?
Het helpt om actieve acne tijdig aan te pakken en puistjes niet uit te knijpen of open te krabben. Hoe minder diep en langdurig de ontsteking, hoe kleiner de kans dat de huid blijvende structuurveranderingen overhoudt.
